اخبار بين‌المللي‌

 

روز جهاني‌ كتاب‌ كودك‌

كتاب‌ به‌ كتاب‌، تا اوج‌ آسمانها

دوم‌ آوريل‌، زاد روز هانس‌ كريستين‌ اندرسن‌، روز جهاني‌ كتاب‌ كودك‌ International Children's Book Day(ICBD) است‌. هر سال‌ يكي‌ از شعبه‌هاي‌ دفتر بين‌ المللي‌ كتاب‌ براي‌ نسل‌ جوان‌ IBBY، مسئوليت‌ اين‌ برنامه‌ جهاني‌ رامي‌پذيرد. اين‌ شعبه‌ موضوعي‌ را پيش‌ بيني‌ و از نويسنده‌اي‌ سرشناس‌ دعوت‌ مي‌كند در ارتباط با آن‌، پيامي‌ براي‌ كودكان‌سراسر جهان‌ بنويسد و از تصويرگر مشهوري‌ نيز مي‌خواهد تا پوستر آن‌ را طراحي‌ كند. شعبه‌هاي‌ ملي‌ دفتر از پوستر و پيام‌ درجهت‌ ترويج‌ كتاب‌ و كتابخواني‌ در كشورهاي‌ خود به‌ شكلهاي‌ مختلف‌ استفاده‌ مي‌كند.

مسئوليت‌ روز جهاني‌ كتاب‌ كودك‌ 2002 با شعبه‌ ملي‌ اطريش‌ است‌. پيام‌ نوشته‌ رناته‌ ولش‌(3)، و پوستر، اثر ماريابلازيوسكي‌(4) است‌.

 

جلال‌ همچنان‌ مي‌تازد

ترجمه‌ آلماني‌ كتاب‌ كوه‌ مرا صدا زد تحت‌ عنوان‌ جلال‌ همچنان‌ مي‌تازد اثر محمدرضا بايرامي‌، از انتشارات‌ حوزه‌ هنري‌سازمان‌ تبليغات‌ اسلامي‌،از سوي‌ هيأت‌ داوران‌ جايزه‌ كتاب‌ برگزيده‌ كشور سوئيس‌ موسوم‌ به‌ كبري‌ آبي‌ Blue CobraAward به‌ عنوان‌ كتاب‌ برگزيده‌ سال‌ 2001 انتخاب‌ شده‌ است‌. اين‌ جايزه‌ در آذر1380 درشهر زوريخ‌ در محل‌ موسسه‌ ادبيات‌كودكان‌ و نوجوانان‌ سويس‌ به‌ نويسنده‌ اعطا مي‌شود.

جايزه‌ كبري‌ آبي‌ براي‌ اولين‌ بار در ايران‌ در سال‌ 1994 به‌ كتاب‌ آن‌ خمره‌ نوشته‌ هوشنگ‌ مرادي‌ كرماني‌ تعلق‌ گرفت‌.

 

فرهنگنامه‌

 

كار سنگين‌ تدوين‌، ويرايش‌ و آماده‌ سازي‌ جلدهاي‌ هفتم‌ و هشتم‌ و نهم‌ در اين‌ چهار ماه‌ با كوشش‌ همه‌ همكاران‌فرهنگنامه‌ ادامه‌ يافت‌. بسياري‌ از مقاله‌ها از ويرايش‌ نهايي‌ گذشت‌. بخش‌هايي‌ از جلد هفتم‌ فرهنگنامه‌ براي‌ آماده‌ سازي‌و چاپ‌ تحويل‌ شركت‌ تهيه‌ و نشر فرهنگنامه‌ شد. مجموعه‌ اول‌ جلد هشتم‌ براي‌ تحويل‌ به‌ شركت‌ به‌ مرحله‌ نهايي‌ رسيد.دسته‌ اول‌ و دوم‌ از مقاله‌هاي‌ جلد نهم‌ از حوزه‌ تدوين‌ براي‌ اظهار نظر در اختيار مشاوران‌ قرار گرفت‌ و پس‌ از مشاوره‌ كارويرايش‌ مقدماتي‌، سازمان‌ داده‌ شد.

همزمان‌ با تدوين‌ سه‌ جلد، بخش‌ فرهنگنامه‌ در شورا، فعاليتهايي‌ را به‌ شرح‌ زير انجام‌ داد :

 

كارگاههاي‌ پژوهش‌

در ادامه‌ كارگاههاي‌ مرداد ماه‌، دو كارگاه‌ ديگر براي‌ دانش‌ آموزان‌ دوره‌ راهنمائي‌ و دبيرستان‌ در شهريور برگزارشد. با توجه‌ به‌ بحران‌ آب‌ تهران‌ دانش‌آموزان‌ دوره‌ راهنمائي‌ مسئله‌ چگونگي‌ مصرف‌ آب‌ را موضوع‌ پژوهش‌ خود قراردادند. دانش‌آموزان‌ دبيرستان‌ مسئله‌ تبعيض‌ را انتخاب‌ كردند و به‌ بررسي‌ زمينه‌هاي‌ قانوني‌، حقوقي‌ و اجتماعي‌ آن‌پرداختند.

گزارش‌ جامع‌ كارگاههاي‌ پژوهش‌  و من‌ نوجوان‌ نشان‌ داد كه‌ جمعٹ 100 دانش‌ آموز و 56 بزرگسال‌ در اين‌كارگاههاي‌ تابستاني‌ شركت‌ داشتند و با روش‌ پژوهش‌ آشنا شدند.

 

پژوهش‌ دانش‌آموزي‌

پژوهش‌ دانش‌ آموزي‌ در مدارس‌ ما به‌ درستي‌ شناخته‌ نشده‌ است‌. نتايج‌ كارگاههاي‌ تابستاني‌ و آشنايي‌مسئولان‌ گروه‌هاي‌ آموزشي‌ با اين‌ كارگاهها، سرآغاز ارائه‌ يك‌ طرح‌ و به‌ وجود آمدن‌ يك‌ زمينه‌ تازه‌ فعاليت‌ شد. طرح‌پيشنهاد تشكيل‌ كارگاههاي‌ آشنايي‌ با پژوهش‌ دانش‌ آموزي‌ و هدفهاي‌ آن‌ در آموزش‌ و پرورش‌ ـ براي‌ مسئولان‌گروههاي‌ آموزشي‌ و همه‌ معلمان‌ ـ نوشته‌، و براي‌ سازمان‌ سمت‌ فرستاده‌ شد. اين‌ فعاليتها زمينه‌ ساز تشكيل‌ كارگاه‌پژوهش‌ براي‌ مسئولان‌ علاقه‌مند گروههاي‌ آموزشي‌ منطقه‌هاي‌ آموزش‌ و پرورش‌ و همكاران‌ گروه‌ آثار و نشريات‌ شوراو گروه‌ ترويج‌ فرهنگنامه‌ شد. هدف‌ از تشكيل‌ اين‌ كارگاه‌ آماده‌ كردن‌ گروهي‌ از همكاران‌ براي‌ اداره‌ كارگاههاي‌ پژوهش‌دانش‌ آموزي‌ است‌. تشكيل‌ اين‌ كارگاهها به‌ طور محدود آغاز شده‌ است‌ و گروههاي‌ ترويج‌ فرهنگنامه‌ نيز به‌ طور محدودبه‌ آن‌ مي‌پردازند.

 

ايران‌ در ادبيات‌ كودكان‌ و نوجوانان‌

بخش‌ فرهنگنامه‌ در هفته‌ نمايشگاه‌ ايران‌ در ادبيات‌ كودكان‌ و نوجوانان‌ در خانه‌ هنرمندان‌ به‌ چند صورت‌ شركت‌فعال‌ داشت‌. فرهنگنامه‌ ميز اختصاصي‌ داشت‌، گروه‌ ترويج‌ و اعضاي‌ شوراي‌ مشورتي‌ كودكان‌ و نوجوانان‌ فرهنگنامه‌ آن‌ رااداره‌ مي‌كردند. اعضاي‌ شوراي‌ مشورتي‌ فعالانه‌ در گروه‌ پژوهش‌ و خبرنامه‌ شركت‌ كردند.

گروه‌ پژوهش‌ حاصل‌ يافته‌هاي‌ خود را در آخرين‌ جلسه‌

نمايشگاه‌ در اختيار حاضران‌ گذاشت‌، و گروه‌ خبرنامه‌ نشريه‌ بچه‌هاي‌ كتاب‌ را به‌ صورت‌ مجموعه‌اي‌ از گزارشهاي‌روزانه‌، مصاحبه‌ها و اظهار نظرها منتشر كرد. دبير اجرايي‌ فرهنگنامه‌ نيز در سخنراني‌ خود حاصل‌ تجربه‌هاي‌ گروههاي‌تدوين‌ مقاله‌هاي‌ فرهنگنامه‌ را براي‌ شناساندن‌ ايران‌ در اختيار علاقه‌مندان‌ گذاشت‌.

 

گروه‌ ترويج‌

با شروع‌ سال‌ تحصيلي‌ عضوگيري‌ جديد و برگزاري‌ كارگاه‌ ترويج‌ نيز آغاز شد. اعضاي‌ گروه‌، هر هفته‌ براي‌ معرفي‌فرهنگنامه‌ و آموزش‌ شيوه‌ كار با فرهنگنامه‌ راهي‌ مدرسه‌ها شدند و در سه‌ ماه‌ مهر و آبان‌ و آذر به‌ كلاس‌هاي‌ متعدد دريازده‌ مدرسه‌ رفتند. استقبال‌ در همه‌ جا بسيار گرم‌ و شوق‌انگيز بود. ضمنٹ فرهنگنامه‌ در كتابهاي‌ دوره‌ راهنمائي‌ آموزش‌و پرورش‌ كه‌ فهرست‌ كتابهاي‌ ضروري‌ براي‌ كتابخانه‌هاي‌ آموزشگاهي‌ را در بر دارد، معرفي‌ شده‌ است‌.

گذشته‌ از اين‌ فعاليتها، اعضاي‌ گروه‌ ترويج‌ به‌ كانون‌ اصلاح‌ و تربيت‌ و دو دبيرستان‌ در منطقه‌ محروم‌ چند دوره‌فرهنگنامه‌ اهدا كردند.

شركت‌ در نمايشگاه‌ هفته‌ كودك‌ در مجموعه‌ سعداباد در مهرماه‌، جلسه‌ مديران‌ مدارس‌، مجمع‌ سرگروههاي‌مناطق‌ 19 گانه‌ آموزش‌ و پرورش‌ و موسسه‌ مادران‌ امروز براي‌ معرفي‌، توجيه‌ و نشان‌ دادن‌ روش‌ كار با فرهنگنامه‌ ازديگر فعاليتهاي‌ گروه‌ ترويج‌ بوده‌ است‌.

 

جلسه‌ توجيهي‌ همكاران‌ جديد فرهنگنامه‌

دومين‌ جلسه‌ توجيهي‌ داوطلبان‌ همكاري‌ با فرهنگنامه‌ در سال‌ 1380 روز يكشنبه‌ 13 آبان‌ تشكيل‌ شد. در اين‌جلسه‌ حدود 40 نفر شركت‌ داشتند و با هدف‌، ويژگيها، پيشينه‌ و شيوه‌ كار فرهنگنامه‌ آشنا شدند، تفاوت‌ آن‌ را با سايركتابهاي‌ مرجع‌ فارسي‌ شناختند، دستاوردهاي‌ آن‌ را در طي‌ 22 سال‌ كار ديدند، و درباره‌ نحوه‌هاي‌ همكاري‌ با فرهنگنامه‌نكته‌هاي‌ ضروري‌ را شنيدند.

 

كارگاه‌ جديد نويسندگي‌

كارگاه‌ جديد نويسندگي‌ در فرهنگنامه‌ در آذر ماه‌ كار خود را براي‌ آشنا كردن‌ همكاران‌، با طرز تهيه‌ و تدوين‌مقاله‌ها آغاز كرد. اين‌ كارگاه‌ در 4 جلسه‌ و جمعٹ 16 ساعت‌ در سه‌ گروه‌ مهندسي‌، هنر و علوم‌ اجتماعي‌ برگزار شد. هريك‌ از گروهها با تدوين‌ يك‌ مقاله‌ به‌ صورت‌ انفرادي‌ و دسته‌ جمعي‌ با مسائل‌ تأليف‌ مقاله‌ فرهنگنامه‌اي‌ آشنا شدند.كارگاه‌ فرصتي‌ پيش‌ آورد تا در جزوه‌ صد و يك‌ نكته‌ در زمينه‌ نوشتن‌ مقاله‌ براي‌ فرهنگنامه‌ كودكان‌ و نوجوانان‌ تجديدنظر، و تجربه‌هاي‌ تازه‌ به‌ آن‌ افزوده‌ شود. اين‌ جزوه‌ براي‌ كارگاههاي‌ بعدي‌ تدوين‌ مي‌شود.

 

دوستداران‌ فرهنگنامه‌

حوزه‌ فعاليت‌ دوستداران‌ فرهنگنامه‌ در اين‌ چند ماه‌ گسترده‌تر شده‌ است‌. اهداي‌ دوره‌هاي‌ فرهنگنامه‌ به‌ مدارس‌گوناگون‌ كشور، برنامه‌ريزي‌ براي‌ گسترش‌ كار تدوين‌ فرهنگنامه‌ و تهيه‌ منابع‌ ضروري‌ براي‌ آن‌، تشكيل‌ جلسه‌ عرضه‌ وفروش‌ آثار هنرمندان‌، شناساندن‌ هر چه‌ بيشتر فرهنگنامه‌ در ايران‌ و در ميان‌ ايرانيان‌ خارج‌ از كشور و ارسال‌ دوره‌هاي‌متعدد آن‌ به‌ كشورهاي‌ مختلف‌ اهم‌ فعاليتهاي‌ دوستداران‌ بوده‌ است‌. دوستداران‌ با تشكيل‌ خانواده‌ فرهنگنامه‌ (اعضايي‌كه‌ به‌ طور منظم‌ و ماهانه‌ كمك‌ مي‌كنند) قدمي‌ ديگر براي‌ جذب‌ پشتيباني‌ مردمي‌ برداشته‌اند. در آذرماه‌ صد دوره‌ 6جلدي‌ فرهنگنامه‌ به‌ مدارس‌ شهرهاي‌ گوناگون‌ فرستاده‌ شد. هزينه‌ اين‌ صد دوره‌ را علاقه‌مندان‌ به‌ ايران‌ و فرهنگ‌ ايراني‌در خارج‌ از كشور تامين‌ كرده‌اند.

 

انساني‌ والا و خانواده‌اي‌ فرهنگ‌ دوست‌

رحمت‌ ايزدي‌ را نيز مي‌توان‌ چنين‌ معنا كرد. مهندس‌ يوسف‌ شريعت‌ زاده‌، كه‌ نامش‌ در طرح‌، پي‌ريزي‌ وساختمان‌ بيمارستانهاي‌ مختلف‌، دانشگاه‌ كرمان‌، مؤسسه‌هاي‌ گوناگون‌ و ساختمان‌ جديد كتابخانه‌ ملي‌ جاودانه‌ شده‌ است‌،به‌ هنگام‌ درگذشت‌، جسمش‌ را به‌ دانشگاه‌ علوم‌ پزشكي‌ و هزينه‌هاي‌ كفن‌ و دفن‌ و سوگواري‌ را به‌ فرهنگنامه‌ اهدا كرد.چنين‌ هستند بزرگان‌ كه‌ نبودنشان‌ نيز بودني‌ آموزنده‌ است‌.

 

تحويل‌ جلد هفتم‌ براي‌ چاپ‌

آخرين‌ مجموعه‌ از پنج‌ مجموعه‌ مقاله‌هاي‌ جلد هفتم‌ در آذر ماه‌ به‌ شركت‌ تهيه‌ و نشر فرهنگنامه‌ فرستاده‌ شد. اين‌جلد كه‌ در حدود 100 مقاله‌ از حرف‌ ب‌ و تمام‌ مقاله‌هاي‌ حرف‌ پ‌ را در بر دارد، حاوي‌ مقاله‌هاي‌ بلندي‌ است‌ كه‌ براي‌تهيه‌، بازبيني‌ و ويرايش‌ آنها سازمان‌ فرهنگنامه‌ با دشواريهاي‌ بسيار رو به‌ رو بوده‌ است‌. در عين‌ حال‌ چون‌ مراحل‌ تهيه‌در اين‌ جلد كوتاه‌تر شده‌، دقتهاي‌ بيشتري‌ را طلبيده‌ است‌.

 

خوانايي‌ فرهنگنامه‌

هشدارهاي‌ دوستان‌ و مشاوران‌ فرهنگنامه‌ درباره‌ دشوار شدن‌ تدريجي‌ زبان‌ مقاله‌هاي‌ فرهنگنامه‌ سبب‌ شد كه‌طرحي‌ براي‌ بررسي‌ اين‌ مهم‌ در اسفند 1379 شكل‌ بگيرد. با استفاده‌ از روش‌ دكتر حسين‌ دياني‌، استاد دانشگاه‌ مشهد دركتاب‌ سنجش‌ خوانايي‌ نوشته‌هاي‌ فارسي‌، از هر موضوعي‌ در هر جلد يك‌ بند يعني‌ جمعٹ 260 بند از 6 جلد بررسي‌ شد.حاصل‌ اين‌ تحليل‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ لازم‌ است‌ به‌ هشدارهاي‌ مشاوران‌ به‌ طور جدي‌ توجه‌ شود. به‌ همين‌ سبب‌ تشكيل‌كارگاههاي‌ ساده‌ نويسي‌ براي‌ ويراستاران‌ و نويسندگان‌ در برنامه‌ كار قرار گرفت‌.

 

شوراي‌ مشورتي‌ كودكان‌ و نوجوانان‌

به‌ دنبال‌ تذكرهاي‌ مشاوران‌ فرهنگنامه‌ درباره‌ دشوار شدن‌ زبان‌ مقاله‌ها، شوراي‌ اجرايي‌ و سرپرستان‌ جلدهاي‌ 7و 8 و 9 اين‌ پرسش‌ را پيش‌ آوردند كه‌ آيا محتواي‌ مقاله‌ها نيز چنان‌ سنگين‌ و دشوار شده‌ است‌ كه‌ قابل‌ درك‌ براي‌خوانندگان‌ نوجوان‌ نيست‌؟ با توجه‌ به‌ اين‌ سئوال‌ قرار شد شوراي‌ مشورتي‌ به‌ عنوان‌ گروه‌ گواه‌ به‌ بررسي‌ مقاله‌ها بپردازد.اين‌ كار در جلسه‌ 20 آذر 1380 با بررسي‌ چند مقاله‌ آغاز شد. نتيجه‌ اين‌ بررسي‌ هنوز كامل‌ نشده‌ است‌. اين‌ كار درسطح‌ وسيعتر در كلاسهاي‌ سالهاي‌ آخر دبستان‌، راهنمايي‌ و دبيرستان‌ ادامه‌ خواهد يافت‌.

 

آرشيو و گروه‌ تصوير

ميزان‌ تصويرهاي‌ نمايه‌ سازي‌ شده‌ به‌ 4500 تصوير رسيده‌ و كليه‌ اطلاعات‌ اين‌ تصويرها به‌ حافظه‌ كامپيوترسپرده‌ شده‌ است‌.

از اين‌ پس‌ نويسندگان‌ مقاله‌هاي‌ فرهنگنامه‌ پيش‌ از هر جستجويي‌ مي‌توانند براي‌ انتخاب‌ تصويرهاي‌ مناسب‌ به‌آرشيو تصوير مراجعه‌ كنند.

گروه‌ تصوير نيز در ماههاي‌ شهريور تا آذر در جستجوي‌ تصويرهاي‌ مناسب‌ براي‌ مقاله‌هاي‌ جلد هفتم‌ بود، و براي‌يافتن‌ تصويرهاي‌ بعضي‌ از اين‌ مقاله‌ها مانند پوشاك‌، پيش‌ از تاريخ‌، پنير و بعضي‌ گياهان‌، مجبور به‌ مراجعه‌ به‌ مراكز،موسسه‌ها و منابع‌ گوناگون‌ شد. در اين‌ زمينه‌ همكاري‌ سازمانهايي‌ چون‌ روابط عمومي‌ پست‌ و تلگراف‌ و تلفن‌ وموسسه‌هايي‌ چون‌ موسسه‌ ايران‌شناسي‌ سازمان‌ ميراث‌ فرهنگي‌، موزه‌ ملي‌ ايران‌، و پژوهشگراني‌ چون‌ رضا طباطبايي‌، وبسياري‌ ديگر كه‌ نام‌ آنها در فهرست‌ ياوران‌ جلد هفتم‌ مي‌آيد، بسيار ارزشمند بوده‌ است‌.

 

1- شماره‌ آينده‌ خبرنامه‌ به‌ سير تحول‌ ادبيات‌ در سال‌ 1379 و فهرست‌ كتابهاي‌ ادبي‌ و اطلاعاتي‌ منتخب‌ شورا اختصاص‌ دارد.

2- فهرست‌ كتابهاي‌ گوياي‌ تهيه‌ شده‌ در شورا در همين‌ شماره‌ نشريه‌ آمده‌ است‌.

3- Renate Welsh4- Maria Blazejovsky